Nhiều gia đình khi đặt vé máy bay cho người thân lớn tuổi, trẻ nhỏ đi một mình hoặc người khiếm thị, khiếm thính thường bối rối trước những mã dịch vụ lạ như WCHR, BLND, UMNR xuất hiện trên hệ thống đặt vé hoặc email xác nhận. Đây là các mã dịch vụ đặc biệt (Special Service Request – SSR) mà hãng hàng không dùng để chuẩn bị hỗ trợ đúng nhu cầu cho từng hành khách. Bài viết này giải thích rõ từng mã, ai nên đăng ký, và cách đặt dịch vụ theo đúng quy định hiện hành của Vietnam Airlines và Vietjet Air.
Mã dịch vụ đặc biệt là gì và vì sao cần biết?
Mã SSR là hệ thống ký hiệu chuẩn quốc tế mà các hãng hàng không sử dụng nội bộ để đánh dấu yêu cầu hỗ trợ đặc biệt của hành khách trong hồ sơ đặt chỗ. Khi nhân viên phòng vé, mặt đất và tiếp viên nhìn thấy mã này, họ biết ngay cần chuẩn bị xe lăn, bố trí nhân viên hướng dẫn, hay sắp xếp ghế ngồi phù hợp mà không cần hỏi lại hành khách từ đầu.
Với các gia đình có người cao tuổi, trẻ nhỏ, hoặc thành viên khiếm thị/khiếm thính, việc hiểu đúng các mã này giúp đặt đúng dịch vụ ngay từ đầu, tránh tình trạng đến sân bay mới phát hiện thiếu hỗ trợ cần thiết. Một số dịch vụ bắt buộc phải đăng ký trước 24-36 giờ, nên nắm rõ quy định sẽ giúp chuyến bay diễn ra suôn sẻ hơn nhiều.
WCHR là gì? Dịch vụ xe lăn cho người hạn chế di chuyển
WCHR là viết tắt của “Wheelchair Ramp”, mã dùng cho hành khách có thể tự đi lại trong khoang máy bay và tự ngồi vào ghế, nhưng cần xe lăn để di chuyển quãng đường dài trong nhà ga hoặc từ cửa ra máy bay đến chân cầu thang/ống lồng. Đây là mức hỗ trợ xe lăn phổ biến nhất, thường dùng cho người cao tuổi hoặc người có vấn đề về khớp gối, đi lại chậm.
Ngoài WCHR, hệ thống còn phân loại thêm hai mức độ khác. WCHS (Wheelchair Steps) dành cho hành khách không thể tự lên xuống cầu thang, cần được nhân viên hỗ trợ bế/dìu lên xuống nhưng vẫn có thể tự di chuyển trong khoang khách đến ghế ngồi. WCHC (Wheelchair Cabin/Chair) là mức cao nhất, áp dụng cho hành khách hoàn toàn không thể tự di chuyển, cần hỗ trợ toàn trình từ lúc vào sân bay đến khi ngồi vào ghế trên máy bay.
Theo thông tin chính thức từ Vietnam Airlines, dịch vụ xe lăn được cung cấp miễn phí, bao gồm xe lăn trên khoang hành khách, xe lăn lên xuống máy bay và xe lăn trên sân đỗ. Hành khách có thể đăng ký qua phòng vé hoặc tổng đài chăm sóc khách hàng tối thiểu 24 giờ trước giờ khởi hành, hoặc đăng ký trực tuyến qua mẫu trên website tối thiểu 36 giờ trước giờ bay. Lưu ý rằng một số sân bay nội địa như Cát Bi, Vinh, Phú Bài, Phù Cát, Tuy Hòa, Pleiku, Buôn Mê Thuột và Cần Thơ hiện chưa có đầy đủ trang thiết bị chuyên dụng, khi đó nhân viên sẽ phối hợp cùng người đi kèm để hỗ trợ hành khách lên xuống máy bay.
Nếu gia đình có xe lăn cá nhân muốn mang theo, xe lăn được vận chuyển miễn phí ngoài tiêu chuẩn hành lý ký gửi thông thường, nhưng cần khai báo trước kích thước, trọng lượng, loại ắc quy (nếu là xe lăn điện) khi đặt vé để hãng chuẩn bị đúng quy trình vận chuyển an toàn.
Ảnh: John Robert McPherson / Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0). Nguồn ảnh: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Aisle_chair_and_boarding_lift_Domestic_Terminal_Brisbane_Airport_P1060418.jpg
BLND và DEAF: hỗ trợ hành khách khiếm thị, khiếm thính
BLND (Blind) là mã dành cho hành khách khiếm thị hoàn toàn hoặc một phần, cần hỗ trợ định hướng và di chuyển trong suốt hành trình. DEAF là mã tương ứng cho hành khách khiếm thính hoặc khó khăn về ngôn ngữ nói. Cả hai nhóm này thường đi kèm thêm mã DUMB nếu hành khách gặp khó khăn về khả năng phát âm.
Khi đăng ký các dịch vụ này, hãng bay sẽ bố trí nhân viên mặt đất hỗ trợ làm thủ tục, hướng dẫn ra cửa boarding, và thông báo cho tiếp viên trên chuyến bay biết trước để có phương án hỗ trợ phù hợp như thông báo an toàn bằng hình thức phù hợp, hỗ trợ tìm chỗ ngồi hoặc đọc lại thông tin quan trọng trong chuyến bay. Tương tự dịch vụ xe lăn, các mã này nên đăng ký sớm, tối thiểu 24 giờ trước giờ khởi hành qua phòng vé hoặc tổng đài của hãng, để nhân sự tại sân bay được sắp xếp kịp thời.
Một điểm cần lưu ý là các hãng thường yêu cầu hành khách khiếm thị, khiếm thính di chuyển một mình (không có người thân đi cùng) phải thông báo trước để hãng bố trí hỗ trợ đầy đủ trong suốt quá trình transit nếu có, đặc biệt với các chuyến bay quốc tế nối chuyến.
Ảnh: John Robert McPherson / Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0). Nguồn ảnh: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Guide_dog_toilet_Brisbane_International_Airport_L1060657.jpg
UMNR là gì? Điều kiện và thủ tục cho trẻ em bay một mình
UMNR (Unaccompanied Minor, thường viết tắt UM) là mã dành cho trẻ em bay một mình không có người giám hộ đi cùng trên chuyến bay. Đây là dịch vụ được nhiều phụ huynh quan tâm khi cần gửi con về quê nghỉ hè, đi học xa, hoặc thăm người thân mà bố mẹ không thể đi cùng.
Theo quy định của Vietnam Airlines, độ tuổi áp dụng dịch vụ UM khác nhau tùy hành trình. Với chuyến bay nội địa, trẻ từ 2 tuổi đến dưới 6 tuổi bắt buộc phải có dịch vụ trẻ em đi một mình hoặc tiếp viên đi cùng; trẻ từ 6 đến dưới 12 tuổi bắt buộc dùng dịch vụ trẻ em đi một mình (không cần tiếp viên riêng); trẻ từ 12 tuổi trở lên di chuyển nội địa không bắt buộc đăng ký dịch vụ này. Với hành trình quốc tế, độ tuổi bắt buộc có thể kéo dài đến gần 14 tuổi trong một số trường hợp cụ thể, tùy quốc tịch và chiều hành trình, nên phụ huynh cần kiểm tra kỹ khi đặt vé quốc tế.
Về thủ tục đăng ký, gia đình có ba lựa chọn. Cách đơn giản và nhanh nhất là đăng ký trực tuyến qua website chính thức của hãng tối thiểu 36 giờ trước giờ khởi hành. Nếu muốn làm thủ tục trực tiếp, phụ huynh có thể đến phòng vé của hãng, chuẩn bị phiếu vận chuyển trẻ em đi một mình và mẫu ủy quyền vận chuyển (mỗi loại vài bản sao theo yêu cầu), nộp tối thiểu 24 giờ trước giờ bay. Cách thứ ba là gọi tổng đài chăm sóc khách hàng của hãng, cũng cần thực hiện tối thiểu 24 giờ trước chuyến bay.
Với trẻ nhỏ hơn hoặc gia đình muốn có tiếp viên đồng hành riêng suốt chuyến bay, dịch vụ tiếp viên đi cùng đòi hỏi thời gian đặt trước dài hơn: tối thiểu 3 ngày đối với hành trình nội địa và tối thiểu 5 ngày đối với hành trình có chặng quốc tế. Dịch vụ này tính phí bằng giá vé người lớn cộng phụ thu tương ứng hạng ghế yêu cầu, khác với dịch vụ UM tiêu chuẩn có mức phí cố định riêng theo biểu phí của từng hãng (mức phí cụ thể có thể thay đổi theo thời điểm, phụ huynh nên tham khảo trực tiếp biểu phí dịch vụ trên website hãng hoặc hỏi tổng đài trước khi đặt để có con số chính xác nhất).
Vietjet Air cũng áp dụng dịch vụ UM cho trẻ từ 6 đến dưới 12 tuổi không có người đi cùng, với thời gian đăng ký tối thiểu 24 giờ trước giờ khởi hành qua phòng vé hoặc tổng đài. Mỗi hãng có thể có khác biệt nhỏ về độ tuổi và quy trình, nên gia đình nên xác nhận trực tiếp với hãng đang đặt vé thay vì áp dụng máy móc quy định của hãng khác.
Một số mã dịch vụ đặc biệt khác nên biết
Ngoài ba mã chính trên, hành khách có thể gặp thêm một số mã phổ biến khác khi tìm hiểu dịch vụ đặc biệt: mã dành cho phụ nữ mang thai từ tuần thai nhất định cần giấy xác nhận y tế, mã cho hành khách cần suất ăn đặc biệt theo chế độ ăn kiêng hoặc tôn giáo, mã cho hành khách vận chuyển thú cưng, và mã cho hành khách cần xác nhận sức khỏe trước chuyến bay đối với các trường hợp bệnh lý cụ thể. Tất cả các dịch vụ này đều nên đăng ký sớm qua phòng vé hoặc tổng đài chính thức của hãng, vì nhân sự và trang thiết bị hỗ trợ tại sân bay cần thời gian chuẩn bị.
Câu hỏi thường gặp về dịch vụ đặc biệt khi đi máy bay
Đăng ký dịch vụ đặc biệt có mất phí không?
Phần lớn dịch vụ hỗ trợ di chuyển như xe lăn, hỗ trợ khiếm thị/khiếm thính đều miễn phí theo chính sách của Vietnam Airlines. Riêng dịch vụ trẻ em đi một mình (UM) và tiếp viên đi cùng có tính phí riêng, mức phí cụ thể nên tham khảo trực tiếp biểu phí trên website hãng tại thời điểm đặt vé vì có thể thay đổi theo từng giai đoạn.
Có thể đăng ký dịch vụ đặc biệt ngay tại sân bay không?
Không nên. Hầu hết các dịch vụ đều yêu cầu đăng ký trước tối thiểu 24 giờ (một số hình thức yêu cầu 36 giờ), vì hãng cần thời gian sắp xếp nhân sự và trang thiết bị phù hợp. Đăng ký sát giờ bay hoặc tại sân bay có rủi ro không được đáp ứng kịp.
Trẻ em từ bao nhiêu tuổi được bay một mình mà không cần dịch vụ UM?
Với chuyến bay nội địa của Vietnam Airlines, trẻ từ 12 tuổi trở lên không bắt buộc đăng ký dịch vụ trẻ em đi một mình. Với chuyến bay quốc tế, độ tuổi bắt buộc có thể kéo dài hơn tùy trường hợp cụ thể, phụ huynh nên kiểm tra kỹ khi đặt vé.
Người khiếm thị, khiếm thính đi một mình có cần đăng ký gì thêm không?
Có. Nên chủ động thông báo mã BLND hoặc DEAF khi đặt vé, đặc biệt với chuyến bay có transit, để hãng bố trí hỗ trợ xuyên suốt hành trình, tránh gặp khó khăn khi chuyển chuyến ở sân bay trung gian.
Tóm tắt nhanh trước khi đặt dịch vụ đặc biệt
Trước khi đặt vé cho người thân cần hỗ trợ đặc biệt, gia đình nên xác định rõ nhu cầu (xe lăn mức độ nào, hỗ trợ thị giác/thính giác, hay trẻ em bay một mình), sau đó liên hệ trực tiếp phòng vé hoặc tổng đài của hãng đang bay để đăng ký đúng mã dịch vụ, đúng thời hạn tối thiểu 24-36 giờ trước giờ khởi hành. Việc chủ động thông báo sớm không chỉ giúp chuyến bay an toàn, thuận lợi hơn mà còn giúp cả hành khách và đội ngũ mặt đất/tiếp viên đều chuẩn bị tốt nhất có thể.
Nếu gia đình đang lên kế hoạch cho chuyến bay có trẻ nhỏ, đừng quên tham khảo thêm cách chọn ghế ngồi máy bay để cả nhà được ngồi gần nhau và cân nhắc đặt trước suất ăn phù hợp cho trẻ em trên chuyến bay để hành trình trọn vẹn hơn.
Ghi chú về hình ảnh: Ngoài ảnh đại diện, các ảnh minh họa trong bài được lấy từ Wikimedia Commons theo giấy phép Creative Commons/Public Domain, có ghi rõ tác giả, giấy phép và nguồn bên dưới mỗi ảnh. Nếu bạn là chủ sở hữu hình ảnh và không muốn ảnh xuất hiện tại đây, vui lòng liên hệ BayVui – chúng tôi sẵn sàng gỡ bỏ ngay khi có yêu cầu.